وظیفه سیستم گوارش اسب هضم ، جذب مواد مغذی و تبدیل آن به انرژی است. بروز ناهنجاری در این سیستم ساز و کار طبیعی بدن را مختل میکند.
اندام های موجود در سیستم گوارشی اسب
سیستم گوارش اسب شامل کُل اندام های موثر در جذب به علاوه تجزیه و تحلیل مواد غذایی است.
شروع این سیستم از دهان و پس از عبور از مری ، معده ، کبد ، لوزالمعده ، روده ها ، راست روده و مقعد به پایان میرسد.
ناحیه ابتدایی دستگاه گوارش پیش روده نام دارد که متشکل از نوعی معده ساده و روده ای کوچک است. معده اسب در مقایسه با سایز آن بطور حدودی کوچک محسوب میشود.
معده اسب بطور تقریبی فقط میتواند (۱۰_۸) لیتر از مواد غذایی به علاوه آب را در بر گیرد. شتاب عبور مواد غذایی از معده زیاد است و همین شتاب زیاد سبب چرای اسب ها در طول روز میشود.
روده کوچک اسب متشکل از دوازده ، تُهی روده به علاوه روده باریک میباشد. میزان طول تُهی روده (۱۹/۵) متر است.
تجزیه و تحلیل مواد غذایی توسط آنزیم ها در ناحیه ابتدایی روده صورت میگیرد.
نقش سیستم گوارش در بدن اسب
نقش های اساسی دستگاه گوارش :
▪نوشیدن آب
▪بلع مواد غذایی و آب
▪جذب مواد مغذی
▪متعادل سازی مناسب املاح در بدن
▪دفع مواد زائد
در صورت بروز اختلال در عملکرد طبیعی دستگاه گوارشی این اختلال در (۴) گروه اصلی هضم ، جذب مواد مغذی ، حرکت مواد غذایی از طریق سیستم گوارشی به علاوه دفع مدفوع بروز میکند.
علائم عمومی بروز ناهنجاری در دستگاه گوارش اسب
دقت کنید ، در صورت بروز اختلال و ناهنجاری در دستگاه گوارشی اسب برخی از علائم بروز میکند.
ترشح بیش از حد آب دهان ، بروز اسهال ، یبوست ، کاهش اشتها ، خونریزی ، بروز درد در نواحی شکمی به علاوه نفخ جزو علائم بروز ناهنجاری در دستگاه گوارشی اسب میباشند.
از دیگر علائم بروز اختلالات در دستگاه گوارشی اسب میتوان به کم آبی بدن ، تضعیف عملکرد طبیعی بدن به علاوه عدم توانایی در برقراری روابط جنسی اشاره کرد.
بروز اسهال در اسب
اکثرا اسهال جزو دلایل بروز ناهنجاری در سیستم گوارشی اسب است. علت بروز اسهال آبکی ، ترشح بیش از حد مایعات روده بدن اسب است.
ترشحات اضافی روده به احتمال زیاد به علت عفونت های ناشی از وجود باکتری ها است. البته اسهال میتواند به علت عدم جذب مواد مغذی کافی به علاوه سوء جذب آن باشد.
سوء جذب به احتمال زیاد به علت بروز ناهنجاری در سلول های روده ای موثر در جذب است.
دلایلی دیگر همچون ناهنجاری ژنتیکی ، بروز عفونت های انگلی ، ناهنجاری در ترشحات موثر در جذب بافت لوزالمعده ، کم آبی بدن و عدم تعادل در میزان سُدیم موجود در بدن باشد.
ناهنجاری در دستگاه گوارشی میتواند بصورت تحولات در حرکات روده ای بروز کند.
دقت کنید ، بطور طبیعی مدفوع اسب همچون توده هایی رطوبت دار همسان با سایز اسب است. ناهنجاری میتواند سبب نرمی شدید یا سختی شدید مدفوع اسب گردد.
بروز قولنج در اسب
قولنج یکی دیگر از معضلات دستگاه گوارشی اسب محسوب میشود.
علائم قولنج عبارت از بروز درد حاد در ناحیه شکم ، پنجه زدن مستمر اسب بر روی سطح زمین ، ضربه لگد به شکم دراز کشیدن و غلتیدن بر روی زمین است.
قولنج نوعی ناهنجاری جدی است که میتواند سبب ایجاد بیماری های جدی گردد. بنابراین در صورت ادامه بایستی حتما به دامپزشک مراجعه نمایید.
نحوه تشخیص اختلالات سیستم گوارش
تشخیص اسب ، فقط پس از تکمیل ارزیابی و معاینه آن انجام پذیر است.
هنگام مراجعه به دامپزشک تعریف شما از سن اسب ، علائم بیماری ، رژیم غذایی اکنون ، ترفندهای مدیریتی و آخرین بیماری آن میتواند سبب همیاری اسب در شناسایی بیماری فعلی گردد.
در صورت وجود ناهنجاری در سیستم گوارشی حیوان اسب معاینه و ارزیابی اسب بطور معمول شامل ارزیابی چشمی از ناحیه دهان به علت تحول در طیف رنگی ، میزان مرطوبیت غشاهای مخاطی ، میزان ضربان قلب ، لمس دست بر روی سطوح شکمی و راست روده جهت سنجش فُرم ، سایز و قرارگیری مکان اندام های شکمی است.
امکان دارد انجام آزمایش های اضافی همچون کِشت باکتریائی ، ارزیابی وجود انگل به علاوه جدسازی ویروس از مدفوع باشد. عبور از کانال های معده ای ، بکارگیری سوزن های باریک و مرتفع جهت تجمع ترشحات شکمی از حفرات شکمی به منظور تجزیه و تحلیل جزو سایر آزمایشات اضافی است.
امکان دارد اشعه ایکس که دربردارنده بکارگیری رنگ های ویژه به منظور شناسایی گرفتگی سیستم گوارش اسب و ناهنجاری های دیگر باشد.
درمان ناهنجاری های سیستم گوارش اسب
نحوه درمان معضلات باکتریائی به علاوه انگلی دستگاه گوارشی اسب اکثرا توسط داروهایی که جهت نابودی عوامل بیماری زای عفونی کاربرد دارند ، انجام میگیرد.
تا اکنون بیماری های ویروسی ، فاقد داروهای خاص است.
بطور معمول آنتی بیوتیک ها فقط تا زمان پیدایش بهبودی حیوان تجویز میگردد. البته اثرگذاری آنتی بیوتیک ها در درمان بیماری سیستم گوارشی مشخص نیست. دقت کنید ، بکارگیری بیش از حد معمول از آنتی بیوتیک ها میتواند اثر عکس بگذارد و مضر واقع شود.
در کُل ، مهار بیماری های گوارشی و بیماری های ناشی از بروز انگل ها بستگی به چگونگی رعایت نکات بهداشتی دارد.
رعایت نکات بهداشتی فقط با فراهم سازی مکان مناسب جهت اسب ، پاکسازی در بازه های مقرر اطراف مکان چرخه زیستی اسب به علاوه نابودی کود حاصل میشود.
البته تغذیه رسانی مناسب اسب به میزان کافی به علاوه ترفندهای پیشگیرانه میتواند سبب کاهش میزان استرس اسب و در نتیجه حفظ مطلوب سطح سلامتی آن گردد.
