پرورش ماهی تیلاپیا باتوجه به پیشرفت سریع صنعت آبزی پروری و افزایش میزان تولید انواع ماهیان اقتصادی در سراسر جهان. تقاضای مصرف روز افزون انواع ماهیان زیاد شده است.
و در پی این اتفاق ضروری است که در کشور ما نیز این صنعت مورد توجه و استقبال قرار گیرد.
شناخت ماهی تیلاپیا
پرورش ماهی تیلاپیا از نظر اقتصادی ارزش بسیار والایی دارد. این گونه هز ماهیان در مدت زمان پنج ماه وزنی معادل ۶۰۰ تا ۷۰۰ گرم بدست میاورد.
محل اصلی زندگی این ماهی بومی آفریقا و خاورمیانه میباشد.که در این اواخر در همه قاره های گرمسیر دیده میشود.
امروزه تیلاپیا به یکی از مشهورترین ماهیان برای پرورش در سراسر دنیا تبدیل شده. و در آفریقا، اروپا، سراسر اقیانوس آرام، چین، آمریکا و دریای کارائیب پرورش مییابد.
ماهیها از نظر رشد و زندگی در محیط ها متفاوت هستند که به دو گونه سردآبی و گرمآبی تقسیم میشوند. تیلاپیا از نوع ماهیهای گرمآبی است.
دوره پرورش این ماهی نسبت به ماهیهای مشابه آن مانند کپور کوتاه تر میباشد.
این ماهی قدرت رشد بسیار بالایی در انواع مختلف سیستمهای پرورش مانند استخر خاکی، تانکهای بتونی، قفس پن (Pen) از خود نشان میدهد.
ماهی تیلاپیا شرایط پرورش را در آبهای شور را نیز دارد. اما این ماهی در آب شور قادر به تکثیر و تولید مثل نمیباشد.
مدیریت پرورش در تانکهای بتونی مناسب تر است و هم به نیروی کمتری نیاز دارد . در این روش از پرورش تیلاپیا عملیات تغذیه و صید آن نیز زمان کمتری را صرف میکند.
تاریخ پرورش ماهی تیلاپیا
کشور های چین و مصر از اولین ملت هایی بوده اند که از نظر تاریخی به پرورش ماهی دست زده اند.
در زمینه پرورش ماهی، اولین کتابی است که در حدود ۲۵۰۰ سال قبل در چین نگارش شده است. و مصریها نیز پرورش ماهی تیلاپیا را در استخر های خاکی حدود ۲۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح (ع) ماهی تیلاپیا شروع کرده بودند.
جنس و شکل ماهی تیلاپیا
جنس تیلاپیا از اعضای خانواده سیچلیده و از راسته سوف ماهیان میباشد.این ماهیان دارای بدنی مستطیلی شکل با فلسهای ریز میباشد.
این گونه از ماهی به دلیل سازگاری زیاد در انواع روش های پرورشی و زیستگاه های متفاوت بیش از یکصد کشور جهان (از جمله اغلب کشورهای همسایه ایران ) اقدام به پرورش این گونه کردهاند.
در حال حاضر پس از ماهیان کپور دومین ماهی پرورشی از نظر میزان تولید در دنیا ماهی تیلاپیا است.
ارزش غذایی
ماهی تیلاپیا از میزان زیادی اسیدهای چرب امگا ۶ برخوردارند. دلیل این میزان چربی پرورشی بودن بیشتر ماهیان تیلاپیا است زیرا از ذرت و سویا تغذیه میکنند.
ماهیهایی که در دریاها زندگی میکنند و از جلبکها و فیتوپلانکتون ها تغذیه می کنند. مقدار زیادی چربی امگا ۳ دارند اما ماهیهای پرورشی به این دلیل که از ذرت یا سویا تغذیه میکنند. دارای چربی امگا ۳ کمتر و چربی امگا ۶ بیشتری هستند.
البته نسبت امگا ۳ به امگا ۶ بین انواع ماهیهای مختلف، متفاوت است. به عنوان مثال ماهی سالمون حدود ده برابر تیلاپیا دارای چربی امگا ۳ است.
اما در همه ماهیها میزان امگا ۳ در نوع دریایی بیش از نوع پرورشی است. همچنین ماهی تیلاپیا اسیدهای چرب اشباع ندارد.
مهمترین گونه های ماهی تیلاپیا
از مهم ترین گونه های تیلاپیا میتوان به نمونه های زیر اشاره کرد:
– تیلاپیای موزامبیکی
– وامی تیلاپیا
_تیلاپیای قرمز
_تیلاپیای نیل
_تیلاپیای آبی
از ویژگیهای مهم ماهی تیلاپیا، قابلیت پرورش آن با انواع میگو میباشد. یعنی هم با میگوی آب شیرین و هم میگوی آبشور میتوان پرورش داد.
این ویژگی باعث ارزش افزوده برای ماهیان و میگوها و هم سود بیشتری نصیب پرورش دهنده میکند.
در حال حاضر در کشور تایلند پرورش ماهی تیلاپیا با انواع میگو رواج خوبی پیدا کرده . در آبهای شیرین تا آبهای شور ppt 30 پرورش میابندو بخوبی انجام میگیرد.
در دمای ۳۰-۲۵ درجه مطلوبترین رشد برای این ماهی مشاهده میشود و در دمای ۱۷ درجه تغذیه متوقف میشود.
تغذیه و تخم ریزی ماهی تیلاپیا
با توجه به اینکه ماهی تیلاپیا بیشتر از فیتوپلانکتونها و زئوپلانکتونهای موجود در آب تغذیه میکند. رقیب غذایی برای میگوها که از کف و بستر استخر تغذیه میکنند نمیباشد.
ماهی برای رشدخود در دوره پرورش به پروتئین نیاز دارد، که از پودر ماهی و سویای موجود در جیره غذایی تامین میشود. که همین امر باعث ارزانتر تمام شدن غذای مورد نیاز میباشد.
درهنگام پرورش معمولاً اختلاف سایز بین ماهیها دیده میشود که برای رفع این مشکل برداشت و صید تدریجی روش بسیار مفیدی میباشد. چون با برداشت ماهیهای درشت امکان برای رشد ماهیان با سایز کوچکتر فراهم میگردد.
تخم ریزی بیش از حد این ماهی در هنگام پرورش، یکی از معایب بزرگ تیلاپیا است.که باعث بوجود آمدن ماهیان ریز و بی ارزش در استخر میشود.
حوضچه پرورشی ارزش خود را از دست میدهد. یک راه برطرف کردن این مشکل استفاده از گونه های تک جنسیتی در هنگام پرورش می باشد.
قابلیت تولید مثل: هر ماهی ماده تیلاپیا (از مهمترین ماهیان آب شیرین پرورشی در دنیا) در یک سال در طول ۳ ماه دوره زاد آوری تعداد ۲۰۰۰ بچه ماهی تولید میکند.
تیلاپیای نیلی یکی از بهترین گونه تیلاپیا برای پرورش است. که مشکل زاد و ولد و تکثیر بیش از حد و غیر اقتصادی را در استخرهای پرورش کمتر نشان می دهد.
درحال حاضر پژوهشگران با استفاده از هورمونهای جنسی که از راه تغذیه به بچه ماهیان نورس تیلاپیا میدهند. گونههای تک جنسیتی مناسب برای پرورش تولید میکنند.
روش های پرورش ماهی تیلاپیلا
