پوست اسب همچون سایر جانداران دیگر دارای نوعی ساختار و آناتومی است. در این مطلب قصد ارائه ساختار پوست اسب و نقش هرکدام از این عوامل را داریم.
بررسی ساختار کلی پوست اسب
پوست بزرگترین عضو بدن اسب است که به نوعی سد محافظتی در برابر محیط است. این عضو بزرگ سبب تنظیم درجه دمایی بدن و ایجاد حس لامسه میشود.
بر اساس گونه و سن اسب ، پوست (۲۴_۱۲)٪ وزن بدن را مختص خود میکند.
پوست دارای (۳) لایه اصلی ذیل است:
▪اپیدرم(بیرونی ترین لایه)
▪درم(لایه میانی)
▪زیر پوست(داخلی ترین لایه)
سایر اجزای مهم شامل زائده های پوستی فولیکول و کت مو ماهیچه های زیر جلدی و چربی است.
ساختار اپیدرم پوست اسب
اپیدرم ، لایه بیرونی پوست متشکل از چندین لایه سلولی است. این لایه از اسب در برابر عوامل خارجی محافظت میکند و در ساختار پوست حیواناتی همچون اسب از ضخامت زیادی برخوردار است.
لایه اپیدرم حاوی سلولهای مختلف کراتینوسیتها ، ملانوسیتها لانگرهانس و سلولهای مرکل است که هرکدام دارای نقشی متفاوت میباشند.
نقش سلولهای کراتینوسیت :
▪سلولهای کراتینوسیت موجود در لایه اپیدرم ساختار پوست حیوان دامی اسب ، سبب ایجاد نوعی لایه محافظتی میشوند. این لایه بطور مستمر فرایند کراتینه سازی پوست مجدد تولید میشوند. محل تولید سلولهای محافظتی جدید ، بر روی سلولهای مرده پوست است.
لایه مذکور درون مایعات ، مواد مغذی و الکترولیتها میباشد و سبب نابودی عوامل عفونی و مضر میشوند.
لایه بالایی موجود بر روی سلولهای مرده ، بطور مستمر درحال بازسازی و جایگزینی با سلولهای پایینی و مرده است. میزان جایگزینی سلولهای نو و جدید به عواملی همچون(تغذیه هورمونها ، بافت ، سلولهای ایمنی موجود در پوست و ژنتیک) بستگی دارد.
یکی از عوامل تغییر این فرایند طبیعی جایگزینی و کراتینه سازیبیماری و التهاب های مربوطه است.
نقش سلولهای کراتینوسیت :
▪محل وجود سلولهای کراتینوسیت در پایه لایه اپیدرم ، پوشش خارجی موها ، کانالهای غدد چربی و عرق میباشد.
نقش کراتینوسیتها ، تولید ملانین(رنگدانه) ، به وسیله هورمونها و ژنهای منتقل شده از سوی والدین است. ملانین تولیدشده موجب صیانت و محافظت از سلولها در مقابل اشعه های زیان آور نور خورشید میشود.
نقش سلولهای لانگرهانس :
▪سلولهای لانگرهانس موجود در پوست جزو قسمتی از سیستم ایمنی بدن میباشند. قرارگیری بیش از حد معمول این سلولها در معرض اشعه فرابنفش و داروهای ضدالتهابی مضر و آنها را دچار آسیب میکند.
سلولهای لانگرهانس ، نقش مهمی در واکنش پوست به مواد خارجی همچون ایجاد بثورات پس از قرار گیری در معرض مواد تحریک کننده دارند.
نقش سلولهای مرکل :
▪سولهای مرکل ، همان سلولهای تخصص یافته مربوط به اندامهای حسی پوست یا بعبارتی سیبیلها و موهای حسی هستند.
لایه غشایی زیر اپیدرم ساختار پوست اسب
این لایه غشایی ، موجود در ریشه اپیدرم است که سبب اتصال لایه اپیدرم و لایه درم میگردد. نقش این لایه غشایی سد محافظتی میان اپیدرم و درم است.
بیماریهای خودایمنی پوست همچون تاول سبب آسیب به لایه غشایی ریشه اپیدرم میشود.
ساختار لایه درم پوست اسب
لایه درم سبب محافظت از لایه اپیدرم و زائده های پوست میگردد. نقش دیگر درم تغذیه اپیدرم است ، بعبارتی رگهای خونی تامین کننده مواد مغذی اپیدرم درون لایه درم وجود دارند.
نقش رگهای خونی موجود در لایه درم تنظیم درجه دمایی پوست و بدن است.
اعصاب حسی به علاوه فولیکولهای مو موجود در این لایه باعث پاسخ پوست به احساسهای فشار ، میزان دما ، خارش و درد میشود.
لایه درمی پوست سبب تولید و ترشح پروتئین ، کلاژن و الاستین میشود. این موارد ترشحی باعث تقویت و خواص ارتجالی پوست میگردد. درون لایه درمی نوعی از سلولهای ایمنی وجود دارد که باعث دفاع و سد عبور عوامل عفونی از لایه اپیدرم میشوند.
زائده های پوستی
زائده های پوستی را فولیکول مو ، غدد چربی ، غرق و سم تشکیل میدهند. که محل رشد این موارد در لایه های بالایی یعنی لایه اپیدرم و درم میباشد.
فولیکول مو :
▪محل وجود فولیکول مو ، منافذ مو است یعنی از هر (۱) منفذ مو (۱) فولیکول مو خارج میشود.
میزان رشد مو به عواملی همچون(تغذیه ، هورمونها ، تغییرات فصلی) بستگی دارد. نابودی پوشش مو در حیواناتی همچون اسب بطور معمول پس از تغییرات درجه دمایی در فصول بهار و پاییز رخ میدهد.
سایز ، ظاهر و طول مو تحت تاثیر ژنتیک و هورمونها شکل میگیرد. عوامل تاثیرگذار بر سطح سلامتی مو شامل بیماری دارو و نوع تغذیه میباشد.
کت مو محافظ پوست در مقابل آسیب و زیانهای فیزیکی و اثر اشعله فرابنفش ، همچنین سبب یاری به تنظیم درجه دمایی بدن میشود.
کت مو تعداد کثیری از حیوانات در هوای سرد دراز ، طولانی تر و ظریفتر است تا به حفظ گرما کمک کند. اما در هوای گرم دارای موهای کوتاهتر و ضخیمتر میباشد. این تغییرات در ساختار مو سبب تهویه هوای آسان میگردد.
غدد چربی :
▪غدد چربی سبب ترشح ماده روغنی(سبوم) در فولیکول مو و بر روی سطح پوست میگردد.
تعداد کثیری از این غدد در نزدیکی سمها ، قسمت پشتی گردن کفل ، دهان و قسمت دم وجود دارد. ترشح سبوم به منظور رطوبت و انعطاف پذیری پوست ، درخشندگی کت مو است. همچنین این سبوم دارای خاصیتی بر علیه و ضد میکروبها میباشد.
غدد عرق :
▪این غدد جزو عوامل تنظیم کننده دمای بدن میباشد که در اکثر نواحی بدن بجز پا موجود میباشد. تبخیر عرق موجب خنک شدن بدن اسب میشود.
زیر پوست
زیر پوست ، داخلی ترین لایه اصلی ساختار پوست حیوان مذکور میباشد ، که حاوی چربی به علاوه عضلات زیرپوستی است.
عضله اساسی و مهم موجود در زیرپوست ، عضله کششی است.
نقش زیرپوست تامین چربی عایق ، محافظت از مایعات الکترولیتها و انرژی است. همچنین سبب محافظت از اعصاب و رگهای خونی موجود در پوست میگردد.
