تغذیه زنبور عسل

تغذیه زنبور عسل عملی شیمیایی است . که شامل فعالیت های شیمیایی متفاوت و انفعالات فیزیولوژیکی است .که در اثر تغذیه زنبور عسل و عملیات دستگاه گوارش موادی مانند کربوهیدرات ها، چربی ها، مواد پروتئینی و …. به مواد مورد نیاز بدن تبدیل می شود.

زنبورعسل مانند سایر موجودات انرژی مورد نیاز خود را از «غذایی که مصرف می کند» می گیرد. در مراحل هضم، غذا از طریق دهان وارد شده است.همچنین در دستگاه گوارش به واحد های کوچکتر و قابل جذب تبدیل می‌شود.

برای تغذیه زنبور عسل مواد مورد نیاز بدن از طریق دیواره معده وارد خون شده است .سپس به تک تک سلول های بدن می رسد. بنابراین کربوهیدرات ها و مولکول های قندی به اجزای ساده تری تبدیل می شوند.

در تغذیه زنبور عسل پروتئین‌ها به آمینو اسیدها و چربی‌ها یا بدون تغییر جذب بدن می شوند . یا به گلیسرول، یا اسیدهای چرب تبدیل می شوند. {مواد اصلی در رژیم غذایی زنبورعسل شامل شهد گل و گرده گل می‌باشند.}

تاثیر شهد گل و سایر مواد قندی در رژیم غذایی زنبور عسل

مقدار عسلی که برای تغذیه یک کلنی در طول سال به آن نیاز دارد به طور دقیق مشخص نشده است. زیرا اندازه کلنی، فعالیتهای تولید مثلی، رشد و نوع شهد گل، فاکتورهایی هستند که در مقدار عسل مورد نیاز یک کلنی تاثیر دارند. در هر حال میزان مصرف عسل و مواد قندی در یک کلنی متوسط بین ۷۶ تا ۸۸ کیلوگرم در سال تخمین زده شده است.

قندهای اصلی که در غلظت های مختلف در عسل وجود دارند. شامل :(گلوکز، فروکتوز و ساکاروز می باشند). دانشمندان دوازده نوع قند دیگر را در داخل عسل تخمین زده اند. وجود ده دیساکارید دیگر و یازده تریساکارید همراه با ایزومالتو تتروز و ایزومالتو پنتوز نیز در آن وجود دارد.

از ۳۴ کربوهیدارت و ترکیبات وابسته به آن، فقط هفت تای آنها برای زنبور شیرین هستند. در این رابطه بسیار جالب بیاد توجه داشت که پنج تا از این قندهای شیرین یا در شهد گل (گلوگز، فروکتوز و سازکاروز) و یا در عسل (مزیتوز و مالتوز) وجود دارند.

کربوهیدرات هایی که برای زنبورعسل شیرین نیستند، فاقد ارزش غذایی بوده و یا ارزش غذایی کمی دارند. استثنایی که در این قاعده وجود دارد، قند الکلی سوربیتول است .که زنبورعسل ضمن تغذیه از آن می تواند در مقایسه با ساکاروز مدت زیادتری زنده بماند.

مزایا و معایب کربوهیدرات در تغذیه زنبور عسل

در بعضی مواقع که شهد در طبیعت کمیاب می شود، در تغذیه زنبور عسل از مواد قندی نباتات و میوہ جات استفاده می شود.

در تغذیه زنبور عسل بعضی از کربوهیدرات ها، به خصوص مانوز سمی بوده و زنبوران عسل پس از چند بار تغذیه از آنها خواهند مرد.

همچنین گالاکتوز، رامنوز باعث کوتاه شدن عمر زنبور عسل می شود. تغذیه زنبور عسل از قند فرموز نه تنها مانع رشد آنها بوده، بلکه زنبوران کارگر را نیز خواهد کشت.

تشخیص مطالعات نشان می‌دهد که اگر در تغذیه زنبور عسل قندهای شیرین و غیرشیرین را از دست دهند دیگر قادر نیستند که قندهای سمی را از غیرسمی تشخیص عسل دهند.

زنبور عسل انرژی لازم جهت پرواز را از شکستن کربوهیدرات ها به دست می آورد.همچنین باید همیشه مقداری کربوهیدرات‌ ذخیره شده داشته باشد.

همچنین زنبور عسل قادر نیست انرژی لازم فوری را از مواد پروتئینی بدن خود یا  گرده گل و یا مواد چربی تامین کند.

تاثیر گرده گل و مواد پروتئینی در تغذیه زنبور عسل

گرده گل که سلول جنسی نر گلها است. منبع مهم مواد پروتئینی، چربی، مواد معدنی و ویتامینها برای زنبور عسل است. زنبور عسل از مواد پروتئینی گرده گل بیشتر جهت تامین عناصر ساختمانی، ماهیچه ها، غدد و سایر بافتهای بدنشان استفاده می کنند.

یک زنبور عسل تازه از سلول خارج شده ۱۳٪ و یک زنبور پنج روزه ۱۵/۵ ٪وزن بدنش را مواد پروتئینی تشکیل می‌دهد . به طور متوسط یک کلنی معمولی در سال حدود ۵۶/۷ کیلوگرم گرده گل جمع آوری می کند.

یک زنبور از زمان خارج شدن از تخم تا خارج شدن از سلول (تولد حشره کامل) جهت رشد خود به ۳/۲۱ میلی گرم ازت نیاز دارد. که این مقدار ازت معادل ۱۲۰ میلی گرم گرده گل می باشد.

به مجردی که زنبور عسل از سلول های خود خارج می شود. با تغذیه از دانه گرده، اعضای داخلی بدن و به خصوص غدد شیری آغاز می شود . در یک کلنی معمولی تغذیه از دانه گرده معمولا ۲ ساعت پس از متولد شدن زنبوران کامل از سلول ها شروع می شود.

استفاده از گرده گل

زنبور عسل نر معمولا از گرده گل تغذیه نمی کند، بلکه مخلوطی از ترشح غدد، عسل و دانه گرده آنها تغذیه می‌کند. غذای اصلی ملکه ترشحات غدد شیری زنبوران کارگر است. که در تمام طول عمرش از آن تغذیه می کند. گرده های گل از گل های مختلف اثرات بیولوژیکی مختلفی دارند.

زنبور عسلی که از گرده های گل با پروتئین بیشتر تغذیه می کند، قادرند تعداد بیشتری از لاروها را تغذیه کند. مقدار پروتئین در دانه های گرده متفاوت بوده، از ۸ تا ۴۰ درصد متغیر می باشد.

زنبور عسل تا سن ۱۵ تا ۱۸ روزگی شان از گرده گل استفاده می کند. بیشترین مقدار دانه گرده توسط زنبوران عسل ۳ تا ۶ روزه، در فصل بهار مصرف می شود. در موقع پرورش نوزادان زنبور عسل بیشترین مقدار گرده مصرف میشود.

از فواید اسید آمینه در زنبور

دانه های گرده دارای مقدار متفاوتی اسیدهای آمینه اند. اسیدهای آمینه عمر زنبوران عسل را زیاد کرده و همچنین سبب تحریک و فعال شدن غدد شیری می گردند.

اسیدهای آمینه ضروری که برای رشد و تکامل زنبوران عسل لازم می باشند، شامل:

Lysine

Valine

در انواع گرده گل ها نه تنها اسیدهای آمینه ضروری بدن زنبورعسل موجود هستند.بلکه غالبا حاوی اسیدهای آمینه غیر ضروری نیز می باشند.

که باعث بهبود و تسریع اعمال متابولیکی بدن آنها میشوند. مقدار مصرف گرده یک کلنی معمولی به طور متوسط در سال بین ۲۰ تا ۳۰ کیلوگرم محاسبه شده است.

اثر کمبود دانه گرده در رژیم غذایی کلنی زنبور عسل

١- کلنی هایی که دانه گرده کافی نداشته باشند در زمستان عسل کمتری مصرف می کنند. گرچه زنبوران عسل کمتری میمیرند ولی مقدار لارو و نوزاد در بهار سال بعد کمتر میشود.

۲- کندوهایی که کمبود گرده دارند در فصل زمستان در مقایسه با یک کندوی متوسط کمتر نوزاد تولید می کنند. ولی در عوض ۷۶/۸ ٪ از زنبورها کمتر میمیرند. اما اگر در اوایل بهار دانه گرده تامین گردد. مقدار نوزاد حتی از کلنی متوسط بیشتر خواهند شد.

٣- زنبورها مواد دیگری غیر از دانه گرده مانند اسپر قارچها، خاکه اره، خاکه ذغال و خاکه برگ جمع می کنند.

اثر کمبود گرده در تغذیه زنبور عسل روی تک تک افراد یک کلنی

۱- نرها معمولا به سرعت از کندو حذف می شوند، و آنهایی که باقی می مانند اسپرم کمی دارند.

۲- هر ملکه ای که به وجود آید از رشد طبیعی برخوردار نخواهد بود.

۳- اگر در کندو گرده ذخیره نشده باشد، مقدار پروتئین موجود در بدن زنبور در پاییز کم می شود.

چنین زنبور هایی پیله را جویده، غذاهای خشک شده لاروها و مواد دفعی را لیسیده و ضمن پاره کردن بدن زنبوران مرده از محتویات داخلی بدن آنها استفاده می کنند.

نحوه خوراندن گرده گل به زنبوران عسل

گرده گل را می توان به روشهای مختلف در تغذیه زنبور عسل قرار داد، از جمله:

١- قرار دادن قابهای حاوی گرده گل در کندویی که به گرده گل نیاز دارد. در چنین حالتی گرده باید نزدیک به محل پرورش لاروهای زنبورعسل باشد.

۲- ریختن گرده در بشقاب های کم عمق و قراردادن در بالای قابها و یا در روی پوشش داخلی کندو.

٣- گرده را در آب و یا محلول آب و شکر ریخته و در بالای قابها و یا در روی پوشش داخلی کندو قرار داد.

۴- گرده را با مواد غذایی دیگری مخلوط و به روش های بالا در اختیار زنبور قرار می دهند.