بیماری های گوسفندان از دیرباز یکی از مشکلات همیشگی دامداران بوده است. اما امروزه با پیشرفت علم و تکنولوژی،دارو و افراد متخصص دامپزشک درمان انواع بیماریها آسان و قابل درمان است. و باعث جلوگیری از انتقال بیماری به کل گله شده است.
تاثیر گوسفند در زندگی انسان
گوسفند یکی از حیوان های اهلی است که از دیرباز تا کنون توسط انسان پرورش داده شده. و انسان نیز از فرآورده های گوشتی،شیر،و همچنین پوست و پشم آن استفاده های بهینه ای داشته است.
گوسفندان با توجه به نوع جایگاه آنها و تغذیه و آب و هوای مناسب، با سرعت بالایی پروار میشوند. امروزه زندگی دام و انسان رابطه نزدیکی با یکدیگر دارند.
این امر سبب ایجاد بیماری های مشابه بین دام و انسان شده است. و بعضی از بیماریهای گوسفندان به انسان هم سرایت میکرده و گاها منجر به مرگ نیز میشد.
اما اکنون سؤالاتی در ذهن پرورش دهندگان گوسفند مطرح میشود،مانند:
شایعترین بیماریها در بین گوسفندان چیست؟ این بیماریها چه علائمی دارند و چگونه باید آنها را درمان کرد؟
در این مقاله تیم کارشناسان آژنو مطالبی را برای شما عزیزان درباره ی انواع بیماری های گوسفندان ارائه داده اند.
امیدواریم مطالعه این مقاله برای همه عزیزان مفید واقع شود.
انواع بیماری های گوسفندان
آبسه پا
بیماری آبسه پا باتوجه به اسمش در قسمت پا بروز میکند. از دلایل رشد این بیماری، فرو رفتن دانههای علوفه یا آسیب دیدن پا و انتقال باکتریهای موجود در محیط به پای گوسفندان است. باعث لنگیدن گوسفند میشود.
این بیماری آبسه به دو صورت آبسه پا و آبسه پاشنه پا نمایان میشود.
برای گوسفند هایی که به بیماری آبسه پا مبتلا شده اند لازم و ضروری است که برای پیشگیری و بهبود هرچه سریعتر معاینه و تمیز شوند.
باید بستری که پاهای گوسفند بر روی آن قرار دارد را به صورت مداوم تمیز کرد. گوسفندهای چاق و باردار را با اقدامات پیشگیرانه بیشتر محافظت کنید. در این گونه از گوسفندان احتمال بروز آبسه پا بیشتر است. حمام پای گوسفندان یک امر بسیار مهم در بهداست آنها و جلوگیری از بیماری آبسه است.پرورش دهندگان گوسفند و دام باید حتما آن را انجام دهند.
به محظ مشاهده بیماری روی پا و پاشنه گوسفندان فورا باید گوسفندان را به محیطی خشکتر و تمیز منتقل کنید.
پای گوسفند بیمار را با استفاده از روشی مناسب ضدعفونی کنید تا باکتری ها را جذب خود نکند. و تا آبسه از پا خارج شود. در صورت انجام این امور بیماری پیشرفت نخواهد کرد.
پس از انجام این مراحل بهتر است دام توسط یک دامپزشک معاینه شود.
آرتریت
بیماری آرتریت به مفهوم کلمه یعنی تورم مفصلها که یکی از انواع عفونی بیماری های گوسفندان است.
جایگاه پرورش بره ها تاثیر بسزایی در بوجود آمدن این بیماری دارد. در بره هایی که در مکان های سربسته متولد میشوند احتمال بروز این بیماری بیشتر است. بیماری آرتریت دو نوع چرکی و غیر چرکی دارد.
در نوع چرکی مفاصل برهها به دلیل عفونت ورم میکند و باعث میشود که آنها به صورت زیادی بلنگند.
بیماری آرتریت غیر چرکی در بره های یک هفته تا ۵ ماهه بروز پیدا میکند.و راه رفتن بره ها خیلی سخت میشود. احساس دردشان به راحتی قابل مشاهده است.
چگونه بیماری آرتریت را درمان کنیم؟
برای پیشگیری کافی است که بند ناف برهها با استفاده از مواد آنتی بیوتیک و آنتی باکتریال، ضدعفونی شود.
اگر برهها به این بیماری دچار شدند بهتر است. به وسیله انواع آنتی بیوتیکها به صورت مداوم و چند مرحلهای، بند ناف آنها را ضدعفونی کنید تا این بیماری از بین برود.
آناپلاسموز
تعدادی از بیماری های گوسفندان ساده، کم خطر و برخی دیگر خطرناک و کشنده است. بیماری آناپلاسموز یکی از خطرناکترین بیماری گوسفندها است. از طریق مگس ها و کنه ها انتقال داده میشود.
آناپلاسموز در ابتدا هیچ علائمی ندارد تا بطور کامل در بدن گسترش و شیوع پیدا کند. سپس شروع به نشان دادن علائم خود میکند.
علائم این بیماری مشکلات دفعی مانند اسهال یا یبوست، تب، پریدگی رنگ مخاط چشم و کم خونی را در هنگام بیماری دام میتوانید مشاهده کنید.
یکی دیگر از نشانههای این بیماری اختلال در تعادل و پاهای گوسفندان است. در صورت مشاهده چنین علائمی دامدار باید سریعاً برای مداوای دام اقدام کند.
چگونه بیماری آناپلاسموز را پیشگیری و درمان کرد؟
با استفاده از واکسن تتراسیکین میتوان پیشگیری لازم از مبتلا شدن گوسفندان به بیماری آناپلاسموز را انجام داد.
و برای درمان این بیماریمیتوان از آنتی بیوتیکهای حیوانی برای آنها استفاده کرد. بهتر است تا زمان بهبود کامل دام حواس دامدار به خوبی جمع باشد. تا از انتقال این بیماری به گوسفندان دیگر جلوگیری کند.
تب برفکی
شیوع این بیماری درگاو شدیدتر از گوسفند است ولی این دلیل مناسبی برای نادیده گرفتن این بیماری نیست.
بیماری تب برفکی چگونه شیوع پیدا میکند؟
تب برفکی یکی دیگراز خطرناک ترین بیماری گوسفندان به حساب میآید. این بیماری که ناشی از آنفولانزای خوکی و بسیار عفونی است.
که در صورت ضدعفونی نکردن محیط میتواند دوباره گسترش یابد.
این بیماری به میزان بالایی خطرناک است که اگر تب برفکی در کشوری شیوع پیدا کند. تا چندین ماهه پس از ریشه کن کردن وضعیت بیماری ، اجازه ورود گوسفند و دام زنده از کشور مبتلا به بیماری را به کشور های دیگر نخواهند داد.
این بیماری از طریق تماس مستقیم دام بیمار با دام سالم و یا استفاده از وسایل آلوده منتقل میشود.
حتی در برخی موارد تنفس هوای آلوده باعث ایجاد بیماری در حیوانات حساس میشود.
علائم ظاهری این بیماری به وجود آمدن جوشهای دردناکی در پا، زبان و بینی دام بوجود می آیند. و از عواقب این بیماری روی دام باعث تب گرفتگی، لنگ زدن، بیاشتهایی در خوردن غذا و بیش از حد بزاق تولید میکنند.
چگونه از مبتلا شدن دام به این بیماری پیشگیری کنیم؟
انجام آزمایشهای لازم به صورت دورهای و منظم برای پیشگیری این بیماری لازم است. واکسیناسیون همه دام ها هم راه دیگری است که متأسفانه هزینه بالای آن، برای برخی از دامداران ایجاد مشکل میکند.
البته در صورت واکسیناسیون باز هم احتمال ابتلا به بیماری تب برفکی وجود دارد و باید احتیاط را رعایت کرد.
در صورت وجود اولین مورد ابتلا به بیماری تب برفکی باید سریعاً دام بیمار را از باقی گله جدا کرد. و با دامپزشک تماس گرفت.
آبله یکی دیگر از بیماری های گوسفندان
آبله یکی دیگر از بیماری های حاد و مزمن ویروسی در گوسفندان است. این بیماری با ضایعات کلیوی بوکس در سراسر پوست و غشاهای مخاطی تشخیص داده میشود.
شیوع بیماری آبله در فصل تابستان است و تمام نژادهای گوسفند فارغ از سن و سال و جنس را تحت تأثیر قرار میدهد.
روشهای انتقال این بیماری از طریق تماس مستقیم با حیوانات آلوده است. اما میتواند از طریق وسایل، بستر و آب آلوده نیز به دیگر گوسفندان سرایت کند.
از دیگر راههای انتقال این بیماری گزش حشرات و انتقال از مادر آلوده به جنین است.
علائم ظاهری بیماری آبله در گوسفندان جوشهای پوستی، التهاب بدن، ضایعات پوستی، تورم پلکها است.
این بیماری بسیار خطرناک بوده و درصورت عدم درمان به موقع، غشای مخاطی چشم، بینی، لبها و حتی دندانها را میتواند از بین ببرد.
پیشگیری و درمان بیماری آبله چگونه است؟
واکسیناسیون منظم یکی از بهترین راه های پیشگیری از بیماری آبله برای دام ها است.
برای درمان و جلوگیری از انتقال بیماری به باقی گله ابتدا باید گوسفند بیمار را از باقی گله جدا کرد. و فوری با دامپزشک تماس گرفت.
همچنین برای اطمینان خاطر دامدار و جلوگیری از انتقال این بیماری به باقی گله تا ۴۵ روز پس از درمان و بهبودی، گوسفند بیمار را باید جدا از گله قرنطینه کرده و نگهداری کرد.
برای ضدعفونی کردن مکان نگهداری گوسفندان میتوان از ضدعفونی کنندههایی مانند اتر، فنل، کلروفرم و فرمالین استفاده کرد.
برخی دیگر از بیماری های گوسفندان
در جدول زیر بعضی دیگر از بیماریهای شایع در میان دامهای سبک و به خصوص گوسفند و علائم و نشانههای بروز هر کدام بیان شده است.
در ضمن بیماریهای مطرح شده در این مقاله نیز به ترتیب در جدول ذکر شدهاند.
| ردیف | نام بیماری | علائم و نشانههای بیماری |
| ۱ | آبسه پا | تورم در پا و لنگیدن، راه رفتن همراه با درد، بروز گرما در ناحیه بالایی سم |
| ۲ | آرتریت | بیحالی و افسردگی در دام، راه رفتن دشوار و لنگیدن، به سختی از جا بلند شدن |
| ۳ | آناپلاسموز | اسهال یا یبوست، کم خونی، کم رنگ شدن مخاط چشم، تب |
| ۴ | منگوانسفالیت | عدم تعادل پاها، اختلال در حرکت، التهاب و تورم در چشم |
| ۵ | تب برفکی | تب شدید، جوشهای چرکین، لنگیدن، کاهش تولید شیر و کم شدن وزن، افسردگی و بیاشتهایی، افزایش بزاق، سقط جنین در میش |
| ۶ | آبله | ضعف عمومی در دام، کم شدن اشتها، کم شدن تولید شیر و کاهش کیفیت پشم، تاول، کم شدن وزن، جوش و التهابات پوستی |
| ۷ | آنتروتوکسمی | نفخ، تجمع خون در شیردان یا شکمبه، خمیازه، افزایش ترشح بزاق، بیحالی، عدم تعادل در راه رفتن، بیاشتهایی و عدم توجه به خوراک |
| ۸ | کتوز | لرزش در سر، گردن و گوش، نابینایی و برخورد با موانع، کم شدن تولید شیر، کم شدن وزن، تشنج، تعدد دفعات مدفوع و ادرار، عدم امکان حفظ تعادل، عقب افتادن از گله، نگه داشتن سر به یک سمت |
| ۹ | نایروبی | تنگی نفس، اسهال، بیاشتهایی، تب، التهاب ملتحمه، اسهال خونی، سقط جنین |
| ۱۰ | عضله سفید | خارج شدن کف از بینی، سخت شدن عضلات، راه رفتن همراه با درد، اختلال در نفس کشیدن، ظاهر قوز کرده، تب، ناتوانی در ایستادن |
افراد فعال در صنعت دامداری و دامداران محترم با مطالعه این مقاله و اطلاعات نوشته شده در جدول فوق با برخی از بیماریهای شایع در بین گوسفندان آشنا شده.
و به محض بروز چنین علائمی در بین گله یا مزرعه خود،فوری برای درمان و رفع آن اقدامات اولیه را انجام داده و به دامپزشک اطلاع رسانی نمایند.
برای کسب اطلاعات بیشتر دیگر صفحه های آژنو را مشاهده و مطالعه نمایید.
