حمل اصولی بچه ماهی به دلیل حساس بودن ماهیان نسبت به اکسیژن موجود. و میزان درجه آب و دیگر عوامل باید نکاتی را رعایت کرد. تا بار بدون تلفات و سالم به مقصد برسد.
شرایط حمل اصولی بچه ماهی ها
انتقال ماهیان به مکان های مختلف سبب تامین مشکل کمبود ماهی می گردد .اما در زمینه انتقال ماهی ها باید اصولی را رعایت کرد. تا انتقال با حداقل تلفات و با یک سبک اقتصادی صورت گیرد.
فاکتورهای مهمی در طول جابجایی ماهیان وجود دارد. که میتوان به انواع گونه های ماهی و مقاومت نسبی آنها، سن و اندازه ماهی. آب و درجه حرارتی آن، طول مدت جابجایی، نوع وسیله ، شرایط اقلیمی و طول مدت توقف اشاره کرد.
مولد و بچه ماهی ذات بسیار حساسی دارند. و توجه به این نکته مهم است و باید دقت زیادی بکار برد.
دلایل تلفات احتمالی ماهیان در طول انتقال
دلایل بسیار متعددی برای تلفات ماهیان در هنگام حمل بچه ماهی وجود دارد. زیرا ماهیان بسیار حساس هستند.از جمله موارد مهم که باعث تلفات ماهیان میشود و باید بسیار به آنها توجه داشت.در زیر نام برده شده اند.
۱-کمبود اکسیژن در خون و بافت.
۲-تجمع سموم در آب مربوط به انتقال ماهی.
۳-روش های جابه جایی ماهیان.
که هریک از این موارد را به صورت جداگانه شرح داده ایم.
کمبود اکسیژن در خون و بافت
تامین اکسیژن محلول از مهمترین عامل در حمل اصولی بچه ماهی ها است. عدم تامین اکسیژن به میزان کافی سبب نرسیدن اکسیژن و متعاقبا ایجاد اسید لاکتیک در خون ماهی می گردد.
اما وجود سطوح بالای اکسیژن در آب ممکن است مرگ و میر ماهیان را به تاخیر بیندازد. و آسیب های ناشی از آمونیاک و دی اکسید کربن را کاهش دهد.
با pH پایین و افزایش سطوح دی اکسید کربن و آمونیاک در آب مصرف اکسیژنی بالاتر رفته. و سبب ایجاد کمبود اکسیژن در آب می گردد.
در اولین ساعات جابجایی و قبل از بار زدن ماهیان، لازم است. اکسیژن را توسط سیلندرهای تحت فشار تا ۲ برابر نیاز طبیعی ماهیان تامین کرد. و از آب خنک استفاده شود تا از بروز مشکل جلوگیری گردد.
تجمع سموم در آب مربوط به انتقال ماهی
رعایت این اصل یکی از مهم ترین اصول حمل بچه ماهی ها است. میزان بالای آمونیاک دفعی از ماهیان یا آمونیاک حاصله از تجزیه باکتریایی اوره، وجود فاضلاب های نیتروژنی، وجود ماهی مرده و لجن سبب افزایش سموم در آب می گردد.
باکتری ها، پلانکتون ها و مواد آلی موجود در آب، اکسیژن آب را مصرف کرده. و سبب تولید ترکیبات سمی می گردد.
دی اکسید کربن در غلظت ۳۰۰ تا ۳۵۰ ppm ماهی قادر نیست که اکسیژن آب را جذب کند. و میزان مصرف اکسیژن می تواند با افزایش غلظت دی اکسید کربن کاهش پیدا کند.
روش های اصولی حمل بچه ماهی ها
انتقال ماهی ها به اندازه آنها و شرایط اقلیمی بستگی دارد. در مسافت های کوتاه انتقال توسط چرخ دستی ،و یا توسط کامیون های موتوری صورت میگیرد. در مسافت های طولانی از طریق راه آهن و یا خطوط هوایی. بویژه در مورد تخم ماهی، بچه ماهی و مولدین انجام میشود.
در سیستم باز جابجایی اکسیژن دهی مصنوعی آب بکار برده نمی شود.
در این روش از تانک های سرباز و ماشین هایی با پارچه کتانی بصورت سرباز. و یا از ظروف فلزی مثل قلع گالوانیزه که بر روی پایه چوبی بمنظور محافظت از گرما در نتیجه تماس با زمین، بکار می رود.
حمل ماهی در سیستم باز و بسته
جابجایی در سیستم بسته ، منبع تامین اکسیژن، هوای آزاد نیست که به سطح آب برسد. بلکه از روش مصنوعی اکسیژن دهی استفاده می گردد.
این روش در انتقال مولد و بچه ماهی خیلی معمول است. که بچه ماهی ها ۲۴ تا ۴۸ ساعت ترک غذا میشوند. سپس حمل و نقل صورت میگیرد.
حمل و نقل بچه ماهی با استفاده از کیسه های پلاستیکی و یا تانکر های مخصوص حمل بچه ماهی و ماهی زنده انجام میشود.
نحوه عمل در هردو این موارد مشابه است.زیرا در هردو حالت ماهی در یک سیستم کنترل شده. از نطر دما و اکسیژن از نقطه ای به نام مرکز تکثیر به نقطه دیگر به نام مزرعه پرورشی حمل میشود.
حمل و نقل بچه ماهی معمولا در سیستم های باز و یا بسته انجام میگیرد.در سیستم های باز ماهی ها در مخلزن بزرگ یعنی تانک های چند هزار لیتری. بوسیله کامیون و در شرایط تراکم پایین حمل و نقل میشوند.
جهت تامین اکسیژن مورد نیاز ماهی ها از اکسیژن خالص و یا هوادهی استفاده میشود.گرچه استفاده از هوادهی و به گردش در آوردن آب مخزن. حمل به واسطه تحمیل استرس مضاعفی که به ماهی در این شرایط وارد میشود منسوخ شده است.
در حال حاضر به دلیل هزینه های زیاد کمتر از این روش استفاده میشود .
در روش بسته بچه ماهی در مخازن بسته با تراکم بالا حمل میشود. و شامل حمل و نقل بچه ماهی با استفاده از کیسه های پلاستیکی و یا مخازن عایق بندی شده میباشد.
برای حمل اصولی بچه ماهی باید موارد زیر را در نظر گرفت:
▪ جابجایی ماهی می بایست در زمان سردی هوا مثلا ساعات اولیه صبح صورت پذیرد.
▪باید ماهی ها را برای انتقال از نظر اندازه و گونه جدا سازی کرد.
▪ در هوای گرم بشکه های انتقال باید در بلوک های یخی نگاه داری شود. ویا اینکه در اطراف بشکه ها پارچه های آغشته به آب قرار گیرند. که تبخیر آب از این پارچه ها سبب ایجاد هوای متعادل و خنک در اطراف آنها می گردد.
▪ در طول مسافرت های طولانی چندین بار باید آب تعویض گردد. اما آب نباید کاملا تعویض شود زیرا سبب تفاوت دمایی شده که برای ماهی مضر است.
▪ مولدین و بچه ماهی ها می باید در تعدادکمتری بسته بندی گردند زیرا حساس اند.
▪ در وسیله حامل ماهیان وجود پنجره ضروری است
▪ وسیله حامل می باید به منظور انعکاس دادن گرما و عایق بودن از نظر حرارت با پارچه سفیدی عایق دار گردند.
▪ تراکم ماهی ها می بایست مطابق با نوع حمل و نقل و نیز وجود سیلندرهای اکسیژنی باشد. اما باید دانست که حتی اکسیژن اضافی هم برای سلامتی ماهیان خصوصا بچه ماهی مضر است.
▪ در انتقال، آب گرم نباید بکار برده شود. پس بدین منظور نباید ماهیان در برابر تابش مستقیم نور باشند.
▪ آب مخزن حمل کننده باید کاملا از آب پر شود. تا احتمال ضربه خوردن ماهی به جدار مخزن و زخمی شدن آنها از بین برود.
▪ از بچه ماهیان سالم در جابجائی استفاده گردد.
▪ و نهایتا موقع رهاسازی و تخلیه بچه ماهیان در استخر پرورش، ابتدا مقداری آب استخر را به مخزن حمل بچه ماهی بیفزایید. در صورت اطمینان از هم دما بودن آنها و یا وجود حداکثر ۱ تا ۲ درجه سانتی گراد اختلاف دما. آب مخزن را همراه با بچه ماهی در استخر تخلیه کنید.