بیماری های زنبور

بیماری های زنبور انواع مختلفی دارد که برای درمان وپیشگیری آن روش های مختلفی وجود دارد. هریک از بیماری های زنبور علایم و عوارض خاصی دارد.

در این مقاله میخواهیم درباره‌ی بیماری های زنبور اطلاعاتی را ارائه دهیم.با ما همراه باشید همراهان گرامی.

کپک گرده یکی از بیماری های زنبور

اولین موضوعی که می خواهیم در مقاله بیماری های زنبور نام ببریم، بیماری کپک گرده است. همان طور که از اسم آن مشخص است،فقط گرده را درگیر می کند.

عامل آن نوعی قارچ به نام بلسیا آلویی است. از این نظر که ذخایر غذایی را از بین می برد،حایز اهمیت است.

رشد اسپور قارچ در دمای پایین صورت می گیرد. به همین دلیل این مشکل ، بیشتر در اواخر زمستان و اوایل بهار، روی گرده ی ذخیره شده در شان ها دیده می شود.

بهترین راه مبارزه با بیماری از بین بردن قطعات گرده های آلوده و یا پختن آنها جهت تهیه ی خمیر گرده می باشد.

یکی دیگر از بیماری های زنبور بیماری نوزاد سنگی

برخی معتقدند بیماری نوزاد سنگی تنها بیماری زئونوز یا قابل انتقال بین انسان و زنبور عسل می باشد.

و می تواند در انسان عوارض تنفسی  ایجاد کند. خوشبختانه این بیماری به ندرت دیده می شود و شیوع چندانی ندارد.

عامل بیماری، دو قارچ آسپرژیلوس فلاووس و آسپرژیلوس فومیگاتوس هستند.

که در این بین آسپرژیلوس فلاووس در بروز بیماری از اهمیت و نقش بیشتری برخوردار است.

هر دو قارچ عامل بیماری می توانند هم نوزادان و هم بالغین را درگیر کنند.

همانند سایر بیماری های قارچی، شیوع بیماری در مناطق مرطوب بیشتر از سایر مناطق است.

آلودگی لاروها به آسپرژیلوس بیشتر از بالغین است. ولی تلفات در بالغین بیشتر می باشد.

علایم، پیشگیری و درمان بیماری نوزاد سنگی

مشاهده شدن لارو مرده در حجره های باز و بسته، شکل لارو در اوایل شیوع بیماری سفید و پف کرده، بعد سبز تا قهوه ای روشن و در نهایت سفت و سخت می شود.

از دیگر نشانه های بیماری این است که لارو مرده به راحتی و بدون چسبندگی از حجره ها جدا می شود.

همچنین در این بیماری، کلونی دچار ضعف، ناتوانی و بی قراری می شود.

انتقال بیماری از راه دستگاه گوارش و بلعیدن اسپورهای قارچ صورت می گیرد.

درمان خاصی وجودندارد.

برای جلوگیری از شیوع بیماری و به دلیل قابل انتقال بودن بین انسان و زنبور، پیشنهاد می شود به محض تشخیص بیماری ، کندوهای مبتلا سوزانده شوند.

بیماری واروآزیس

این بیماری در حال حاضر ، مهمترین و احتمالاً گسترده ترین آلودگی انگلی به شمار می آید.

آلودگی انگلی در ایران، برای اولین بار در تابستان سال ۱۳۶۳ در استان های شمالی و شمال غربی کشور گزارش گردید.

عامل بیماری کنه ای بنام واروآ جاکوبسونی می باشد. این انگل با چشم غیر مسلح دیده می شود.

انگل دارای ۴ زوج پاست. سطح پشتی دارای یک صفحه ی کیتنی کامل و سطح شکمی دارای چند کیتینی است. اندام های انگل در سطح شکم قرار دارد.

سطح بدن انگل از سر تا انتهای شکم ، حدود ۲/۱میلی متر و طول نهایی بدن حدود ۷/۱ میلی متر است.

انگل در انتهای هر پا قلاب هایی دارد که باعث انتقال این انگل از زنبوری به زنبور دیگر می شود.

انگل با استفاده از اندام مکنده، فاصله ی بین قطعات کیتنی را پیدا و از همولنف زنبور تغذیه می کند.

این انگل برای شفیره ها و زنبورهای بالغ یک انگل خارجی به شمار می آید.

بیماری آکاریوز

ما در مقاله بیماری های زنبور موضوع های مختلفی را مطرح کرده ایم، مثلا بیماری آکاریوز. این بیماری برای اولین بار ، سال ۱۳۷۳ در ایران گزارش شد. شیوع آن بیشتر در مناطق شمالی است.

عامل بیماری کنه ای است به نام آکاراپیس وودی یا مایت تراشه ای (Acarapis voodi) که از گونه ی کنه های گیاهی است.

در داخل مجاری تنفسی زندگی می کند و یک انگل داخلی به حساب می آید.

این انگل چشم نداشته و دارای ۴ زوج پاست. اندازه ای حدود ۰/۱ میلی متر داشته و تمام مراحل زندگی انگل – از تخم تا بلوغ – را در یک تراشه می توان دید.

انگل فقط تا قبل از ۵ روزگی خروج زنبور از حجره،یعنی قبل از ۵ روزگی بلوغ زنبور می تواند از راه سوراخ های تنفسی ناحیه ی سینه وارد بدن زنبور شود.

زیرا از ۹ روزگی به بعد سوراخ ها با موهایی بسته و محافظت می شوند.

آکاراپیس پس از ورود شروع به تخم گذاری می کند. تخم های انگل درشت بوده و به اندازه ی جثه ی انگل هستند.

۳ تا ۶ روز بعد از آن، تخم ها تفریخ و بعد از ۶ تا ۱۰ روز تبدیل به کنه ی بالغ و آماده ی جفت گیری می شوند.

در کل، فاصله ی هر نسل تا نسل بعدی حدود ۹ تا ۱۴ روز طول می کشد. 

علایم، تشخیص،درمان و عوارض بیماری آکاریوز

عدم قدرت پرواز، افتادن ناگهانی زنبور بالغ در هنگام پرواز، گیج و مشوش شدن زنبور، متورم بودن شکم و در آمدن بال به شکل K از جمله علایم این بیماری هستند.

برای تشخیص بیماری حلقه ی اول سینه ی زنبور را که محل اسپیراکل تنفسی است،جدا کرده و زیر لوپ آن را بررسی می کنیم.

در آلودگی انگلی، لوله ی نای یا تراشه، تیره دیده می شود.

روش دیگر، استفاده از روش دیسک است. در این روش، بند اول سینه را بریده و ۲۴ ساعت در محلول پتاس قرار می دهیم.

پتاس باعث لیز شدن عضله ها می شود. چیزی که باقی می ماند نای است که می توان آن را بررسی کرد.

برای درمان آلودگی آکاراپیس وودی از اکثر داروهای مورد استفاده در درمان انگل واروآ می توان استفاده کرد.

انسداد تراشه های تنفسی، از دست دادن مواد غذایی، به وجود آمدن عفونت های ثانویه، انتقال بیماری های عفونی، فلجی مزمن، آسیب مستقیم به عضله های پروازی، تغییر در متبولیسم کلونی، کاهش طول عمر و کاهش توانایی عضله های پروازی.

بیماری نوزاد ساکی یکی از بیماری های زنبور

عامل بیماری ویروسی است که از تولید آنزیم کیتیناز جلوگیری کرده و متعاقب آن، مانع پوست اندازی می شود.

پس در نتیجه ی نیفتادن پوست قبلی ، لارو شروع به باد کردن و سخت شدن می کند.

بیشترین حساسیت ابتلا  به بیماری در دو روزگی و وقوع مرگ در پیش شفیرگی.

تیره شدن لارو که ابتدا از سر شروع و بعد تا انتهای بدن ادامه پیدا می کند.

سینه در این بین روشن تر از سر و تیره تر از شکم است.

علایم،پیشگیری و درمان نوزاد ساکی

لارو مرده حالت چرمی دارد و به راحتی از حجره ها جدا می شود. بندهای شکمی از حالت طبیعی واضح تر دیده می شوند.

انتشار بیماری عموماً حالت فصلی دارد. از اواخر بهار شروع می شود و در اواخر تابستان خود به خود کاهش می یابد.

در این جا نیز رفتار غارت،مهمترین عامل در انتشار بیماری به شمار می آید.

مثل اکثر بیماری های ویروسی درمان ندارد. فقط می توان از درمان های حمایتی و تقویت کلونی استفاده کرد.

برای پیش گیری ، بهترین کار قوی نگه داشتن کلونی و استفاده از ملکه های اصلاح نژاد شده است.

بیماری فلج زنبورها (علایم بیماری)

این بیماری به دو صورت حاد و مزمن وجود دارد و مخصوص بالغین است.

عبارتند از : قادر نبودن زنبورها به پرواز، خزیدن در جلوی کندو، پهن شدن شکم و کوچکتر شدن جثه، به سختی وارد  کندو شدن، ریزش مو سیاه و صیقلی شدن شکم که به همین دلیل است به این بیماری لقب«دزدان سیاه» داده اند.

اوج شیوع بیماری در اواخر بهار و اوایل تابستان است.در انتقال این بیماری کنه ی واروآ نقش به سزایی دارد.

این ویروس بیشتر تمایل دارد تا در عضله های پروازی سینه تجمع کند. برای ابتلا به بیماری ، حداقل ۱۰۰ ویروس کافی است.

تشخیص حالت مزمن و حاد از هم، فقط در آزمایشگاه امکان پذیر است.

به طوری که درحالت حاد ویروس از بافت های چربی، مغز و عضله ها جدا می شود. ولی در حالت مزمن ویروس از سیستم عصبی جدا می شود.

بیماری سپتی سمی(علایم)

این بیماری مخصوص زنبورهای بالغ می باشد. عامل آن، باکتری سودوموناس آپی سپتیک می باشد که یک باکتری گرم منفی و فاقد اسپور است.

باکتری از طریق تراشه ها و سوراخ های تنفسی به بدن زنبورها راه می یابد.

افتادن زواید بدن زنبور مثل بال و دست و پا از جمله علایم این بیماری می باشد.

به همین دلیل، زنبورهای مبتلا به حالت در خزیدن،جلوی کندو دیده می شوند.

برای تشخیص قطعی، نمونه ی تهیه شده را در آزمایشگاه روی محیط  ژلوز خون دار کشت می دهند.

بیماری نوزاد گچی ،بیماری زنبور

آخرین بیماری که می خواهیم در مقاله بیماری های زنبور ارائه دهیم، بیماری نوزاد گچی است. این بیماری نیز مخصوص نوزادان می باشد. عامل آن قارچی به نام آسکوفراآپیس apis Ascosphaera است. که هم هاگ آن وهم میسیلیوم آن، بیماری زاست.

این قارچ بیشتر در شرایط آب و هوایی سرد و مرطوب رشد کرده و در ایران این بیماری بیشتر در شمال کشور دیده می شود.

لاروها بیشترین حساسیت را نسبت به عامل، در سن ۳ تا ۴ روزگی لاروی دارند.

عوامل مستعد کننده نوزاد گچی

۱- افت ناگهانی درجه ی حرارت و افزایش رطوبت داخل کندو.

۲- مصرف بی رویه ی آنتی بیوتیک ها که موجب از بین رفتن میکروفلور روده می شود.

۳- استفاده ی مستمر از تله ی گرده که تهویه را مختل کرده، رطوبت داخل کندو را بالا می برد.

۴- مدیریت نامناسب زنبورستان

۵- حضور عامل بیماری زا درکلونی

علایم،پیشگیری و درمان آن

علایم بیماری شامل تغییر ظاهری در شکل و رنگ لارو و دیده شدن لارو مرده هم در حجره های در باز و هم در حجره های در بسته است.

ولی عمدتاً مرگ لاروها دو روز پس از بسته شدن در حجره، یعنی درست در زمان آخر پیش شفیرگی و اول شفیرگی رخ می دهد.

برای تأیید تشخیص، نمونه ی تهیه شده از لارو مبتلا را کشت می دهند.

بهترین راه پیش گیری، رعایت بهداشت زنبورستان و قوی نگه داشتن جمعیت کلونی هاست.

کار دیگری که می توان انجام داد ، ضدعفونی کردن با زاج سبز یا کات کبود است.

هدف ما در فروشگاه آژنو در دسترس قرار گرفتن اطلاعات کاربری و مفید برای فعالان حوزه دام،طیور و آبزیان است.

امیدواریم ارائه مطلب بیماری های زنبور برایتان مفید واقع شده باشد.