استونمی(کتوز) نوعی اختلال در سیستم متابولیسم بدن است. در این مبحث قصد معرفی ، نحوه درمان و پیشگیری این بیماری را داریم.
تعریف استونمی
استونمی نوعی مشکل در سوخت و ساز بدن حیوانات دامی میباشد.
دقت کنید همانطور که بنزین سوخت ماشین است ، گلوکز(قند) سوخت بدن محسوب میشود. یعنی گلوکز باعث ایجاد انرژی در بدن میشود.
هنگامیکه گلوکز(قند) خون کم باشد ، بدن بجای سوخت از گلوکز(قند) از چربی برای تولید انرژی استفاده میکند. این عمل باعث چربی کبد میشود و چربی کبد به کتون تبدیل میشود.
کتون نوعی مواد شیمیایی است که وقتی گلوکز(قند) خون پایین است ، به علت شکسته شدن چربی بدن جهت تولید انرژی به وجود می آید و موجب بیماری استونمی (کتوز) میشود.
بیماری استونمی(کتوز) بیشتر در گاوهای چاق و گوشتی رایج است. چون این گاوها در اواخر دوران بارداری دقیقا موقعی که کم اشتها میشوند در همان موقع گوساله دارای میزان زیادی از انرژی برای رشد میباشد.
در گاوهای شیرده استونمی(کتوز) به دلیل عدم تعادل میان انرژی لازم و انرژی دریافتی (به ویژه در چند هفته اول) به وجود می آید. چون گاو در این زمان کم اشتها است و انرژی لازم را دریافت نمیکند.
علائم استونمی(کتوز) در حیوانات دامی
▪اُفت تولید شیر
▪کاهش میزان اشتها که موجب کاهش وزن هم میشود.
▪تب حیوان
▪در این مواقع حیوان دارای نشانه های عصبی میباشد. (ترشح زیاد بزاق ، لیسیدن ، پرخاشگر و عصبی)
نحوه درمان بیماری استونمی(کتوز)
در اینصورت باید سریعا کمبود گلوکز در بدن حیوان جبران شود.
▪سرم دکستروز(نوعی سرم قندی) بصورت وریدی توسط دامپزشک به حیوان تزریق شود. از این سرم باید مدام استفاده شود ، در غیر اینصورت حیوان مجدد به استونمی(کتوز) مبتلا میشود.
▪علاوه بر استفاده از سرم قندی ، پروپیلن گلیکول یا گلیسیرین را در آب حل کنید و ۲ بار در روز به گاو بخورانید.
▪توسط یک دامپزشک کورتیکواستروئید به حیوان تزریق شود. کورتیکواستروئیدها نوعی داروی هورمونی هستند که میتوانند پروتئین موجود در عضله را تجزیه و تفکیک کنند و از این طریق باعث افزایش مقدار گلوکز در خون شوند.
زمانی که گاو از کورتیکواستروئید مصرف میکند برای اینکه گلوکز به مقدار کافی (نه بیشتر نه کمتر) تامین شود باید یا یک رژیم غذایی پرقند و انرژی زا و یا محلول پروپیلن گلیکول در اختیار گاو باشد.
راهکارهای پیشگیری
برای پیشگیری از ابتلاء به استونمی(کتوز) باید تغذیه کافی و مدیریتی عالی وجود داشته باشد.
▪هنگامیکه به هر دلیلی به خوراک کم دسترسی دارید ، باید برای حیوان مکمل هایی با میزان مناسب کربوهیدرات تهیه کنید.(یونجه ، سیلو و غلات باکیفیت)
▪گاو باردار باید تا زمان زایمان از تغذیه مناسبی برخوردار باشد.
▪پس از زایمان گاو به دلیل تولید زیاد شیر ، نیاز به گلوکز و تغذیه زیادی دارد. اما در این موقع معمولا کم اشتها است در این مواقع باید به او مکملهایی انرژی زا(یونجه ، سیلو و غلات باکیفیت) بدهید.
▪گاوهایی که سابقه بیماری استونمی(کتوز) دارند پس از زایمان باید مدام به آنها محلول پروپیلن گلیکول بخورانید.
