ویتامین c یکی از ویتامین های مهم برای رشد و تخم ریزی در ماهیان است. به همین دلیل ما دراین مقاله به اثر ویتامین c روی ماهی پرداخته ایم.
نقش ویتامین C در بلوغ تاس ماهی
اثر ویتامین c روی ماهی در روند تکامل و رشد او موثر است. مشخصات ظاهری ویتامیـن C معمولا به شکل ترکیبـی بیرنـگ، کریسـتاله و محلـول در آب می باشد.
متابولیسم بدن بیشتر ماهیـان به شکلی است که توانایی ساخت ایـن ویتامین را ندارند، چون آنزیـم سنتز کننده ایـن ویتامیـن یعنـی آنزیم گولونواکسـیداز در اکثر ماهیـان وجـود نـدارد.
از بین ماهیان خاویاری تاس ماهی سیبریAcipense baerii) ) یکـی از گونه هـایی اسـت کـه فاقد آنزیم سنتز کننده ویتامین C میباشد.
کارایی و فواید ویتامین C در ماهیان
۱- اسید آسکوربیک یا ویتامیـن C یکـی از پارمترهای ضروری در اکسیداسـیون و احیای سـلولی محسوب می گردد.
۲- در نقل وانتقال هیدروژن با سیسـتم سـیتوکروم C برای ثابت ماندن ترکیب شـیمیایی بافت غضروفی و اسـتخوانی الزامی می باشد.
۳- اثر ویتامین C روی ماهی در سنتز هورمونهای اسـتروئیدی تاثیر گذار است.
۴- باعث افزایش مقاومـت بـدن در مقابـل عفونتهـا و مسـمومیتها می گردد.
* عوامل موثر درمیزان نیازمندی اسید اسکوربیک
۱- سـن ماهی
۲- انـدازه ماهی
۳- نـرخ رشـدماهی
۴- شـرایط محیطی که ماهی در آن پرورش می یابد
۵- فرایند غذا سـازی
علائـم کمبـود ویتامیـن C در ماهی
۱- تغییر شـکل یافتن اسـکلت ماهی از بیماریهای شایع در ماهیان خاویاری محسوب می گردد.
۲- زیاد شـدن تحدب انحنای ستون فقرات که جزو بیماریهای قابل توجه متخصصین می باشد.
۳- غیرعـادی شـدن غضـروف نگهدارنده چشـم
۴- ناهنجاری شـکلی در برانش ماهی
۵- کوتاه شـدن سـرماهی
۶- بیحالی که از موارد قابل توجه کمبود این ویتامین می باشد.
۷- کاهش رشـد ماهی که در مسئله پرورش باعث کاهش سودآوری میگردد.
۸- آب آوردگـی شـکم ماهی
۹- اگزوفتالمـی تـوأم بـا خونریـزی
۱۰- کم خونی و مرگ و میـر بالا می تواند از عوامل کمبود این ویتامین باشد.
۱۱- اشـباعیت بافتی اسـکوربیک اسـید ممکن اسـت اثـر آلاینده هـای زیسـت محیطی را کاهش دهد.
نقش ویتامین C در بلوغ جنسی ماهی خاویاری
ویتامین C در پیشـرفت روند بلوغ جنسی نقـش بسزایی ایفا می کند. واغلب بـرای سـاخت کلاژن در بافتهـای پیونـدی از پارامترهای ضـروری محسوب میگردد.
وجود کافی ویتامین c در تخم ها قبل از تخم ریزی و تکامل لاروها یکی از فاکتورهای اصلی محسوب میشود. وجود غلظت بالایـی از ویتامین C، ویتامین E و برخی ویتامینهای گـروه B در بافت گناد ماهیان نشان دهنـده نقـش مهـم ایـن ویتامینهـا در روند تولیدمثـل است. کمبود آن ها نیز مانع تشکیل تخم باکیفیت و در پی آن راندمان تکثیر پایین و کاهش بازماندگی لارو ماهیان خاویاری می گردد.
به عنوان مثـال نیازهـای غذایـی مولدیـن ماهـی قـزل الای رنگین کمـان بـه ویتامیـن در حـدود هشـت برابر بیشـتر از ماهیان نوجـوان می باشـد.
تغذیـه مولدیـن نـر و مـاده تاس ماهی بـا جیره هـای حـاوی سـویا، ویتامیـن E و C بیانگر ضـرورت بکاربردن ایـن ترکیبـات در ارتقا عملکـرد رشـد و سیسـتم جنسـی دارد.
مقدار ویتامین C موجود در خوراک ماهی خاویاری
ویتامین C در جیـره غذایـی ماهیـان خاویـاری اغلب به عنـوان مکمل ویتامینی در جیره بچه ماهی تا مولدین ضروری می باشد. معمولا میزان ترکیب این ویتامین در جیره رنجی بین ۱۵۰ تا ۱۰۰۰ میکرو گرم در کیلوگرم می باشد. در بچه ماهی حدود ۳۰۰ و پرواری حدود ۱۵۰ و در مولدین حدودا ۱۰۰۰میکروگرم در کیلوگرم می باشد. برای حفظ ونگهداری از این ویتامین آن را از طریق روش های تخصصی به جیره غذایی اضافه میکنند تا از فرار بودن آن جلوگیرشود.
مقدار مورد نیاز ویتامیـن C در ماهی
غلظـت ویتامیـن C در بافتهـای مختلف بدن ماهیان بـه میزان ویتامین جذب شـده ازجیـره غذایی مصرف شده آن ها بسـتگی دارد. ویتامین c ذخیره شده در بافت های بدن ماهی در زمان مورد نیاز مصرف میشود. همچنین بدن ماهـی را در مقابل بیماریهـای عفونـی مقاوم می کند.
این ویتامین در رشـد دسـتگاه تولید مثـل ماهیان و نقش آنهـا در بقـاء و تکامـل لاروهـا دخالت دارد. همچنین به عنوان یکی از عناصـر مؤثر در تولید رشـته های کلاژن در هنـگام تکامـل جنین موثر است.
از تحقیقات مختلف می توان چنین استنباط نمود که تغییـرات در مراحـل رسـیدگی جنسـی است. این تحقیقات به واسـطه تغییـرات مسـاحت هسـته، مسـاحت تخمک و نسـبت قطر هسـته بـه قطـر تخمـک می باشد. حتی نیاز آن در فرآینـد تولید اسـتروئیدهای جنسـی، ویتلوژنز و رشـد تخمـک در ماهیـان نیز تایید شده است.
نقش ویتامین C در اسپرم
اثـر و نقـش ویتامینهـای E و C در محافظـت از اسـپرم ها در طـی پدیـده اسـپرماتوژنزیز۲ نیـز به اثبات رسـیده اسـت. ایـن نقـش بـه دلیـل اثـر ایـن ویتامیـن به عنـوان ترکیـب آنتی اکسـیدان در محافظـت از چربیهای غشـاء اسـپرمها از تخریـب و آسـیب در برابـر عوامل مضر نظیـر رادیکالهای آزاد اسـت. به این دلیل آنهـا نقش فراوانی در مانـدگاری و توانایـی حرکت اسـپرم و میزان بـاروری دارند.
اهمیت توجه به دوز ویتامین c در خوراک ماهیان خاویاری
ویتامین c به دلیل ناپایداری، به سادگی در حرارت و پروسه ساخت مصرف میشود. این ویتامین در خوراک و آب به راحتی محلول میشود و در بیشتر مواقع مقدار مصرفی آن در خوراک کمتر از مقدار نیاز آن نشان داده میشود. موارد فوق نسبت به اهمیـت وجود ویتامیـن C در جیره غذایـی مولدین ماهیان خاویاری پیشـنهاد میگـردد تا توجه ویژه ای به میزان ترکیب این ویتامین سودمند در فرمولاسـیون غذایـی مولدیـن گردد.
